پارچه، همین لایه ی به هم تنیده الیاف طبیعی و مصنوعی را میتوان یکی از ضروری ترین و کاربردی ترین اختراعات بشر دانست.پارچه ها که از شبکه ای از نخ ها و الیاف طبیعی و مصنوعی تشکیل شده اند با روش های مثل ریسندگی، بافندگی و فشرده سازی الیاف تشکیل میشوند.با این مقدمه میخواهیم به سراغ مبحث تکمیل پارچه برویم و بدانیم این فرآیند چگونه انجام میشود.
تکمیل پارچه به فرآیندی که که بر روی نخ، الیاف و پارچه برای بهبود خواص و یا اضافه شدن خواص جدید به آن ها انجام میشود گفته میشود؛ هدف از عملیات تکمیل نهایی این است که کیفیت پارچه بالاتر برود و پارچه بیشتر مورد پسند مشتری قرار بگیرد.پارچه از هر الیافی که تولید شده باشد باید ویژگی های عمومی و خاص داشته باشد، برای مثال یکی از ویژگی های عمومی که برای همه ی مشتریان مهم است این است که پارچه کوتاه نشود و یا آب نرود و یا اینکه رنگ پارچه بعد از شستشو ثابت بماند و تغییر نکند و سفید نشود.
اما همانطور که گفتیم برخی از ویژگی های پارچه خاص است که برای مصارف خاص مورد استفاده قرار میگیرند، برای مثال برخی از پارچه ها در برابر حرارت مقاومت بالاتری دارند یا بعضی از آن ها ضد آب هستند.برخی از پارچه ها نیز در برابر پارگی و کشیده شدن مقاوم هستند. پارچه هایی نیز تولید میشوند که دارای خواص ضد باکتری هستند؛ این نوع پارچه ها در مصارف و صنایع مختلف مورد استفاده قرار میگیرند.
انواع فرآیند تکمیل پارچه
تکمیل مقدماتی
این عملیات مقدمه ای برای ورود الیاف به مرحله ریسندگی یا آماده کردن پارچه برای چاپ یا رنگرزی پارچه است؛ عملیات تکمیل مقدماتی شامل چند مرحله است.
شستشوی الیاف: این مرحله اختصاصا مربوز به الیاف پشمی است زیرا پشم ها پس از چیدن کثیف هستند و بوی نامطبوعی دارند و حتما باید شسته شوند.
کربنیزه کردن: شستشوی پشم ها برای اینکه برای مرحله بافندگی آماده شوند کافی نیست زیرا پشم خام چربی و خار و خاشاک به همراه دارند و برای از بین بردن آن ها باید با یک اسید قوی خار و خاشاک را هیدرولیزه کرد و در نهایت به صورت ذغال در می آید و با تکان دادن الیاف ناخالصی ها از آن جدا میشود.
شستشوی پارچه: شست و شوی پارچه در مراحل تکمیل پارچه بسیار اهمیت دارد زیرا پارچه هایی که در قسمت بافندگی تولید میشوند کثیف میشوند و ممکن است چرب و روغنی شوند که باید این آلودگی ها و چربی ها با شستشو از بین برود تا برای انجام مراحل بعدی آماده شود.
تکمیل میانی
فرایند تکمیل میانی شامل عملیاتی است که برای بهبود دادن خواص پارچه و اضافه کردن خواص جدید انجام میشود؛ تکمیل میانی شامل:
بخار دادن نخ برای تثبیت تاب برای تثبیت رنگ و سفید گری است.
سفید گری به عملی گفته میشود که پارچه به کمک مواد سفید کننده سفید میشوند تا ظاهر بهتری داشته باشند و همچنین رنگرزی و چاپ روی آن ها بهتر انجام شود.
مرسریزه کردن که روی الیاف پنبه انجام میشود به منظور رنگ پذیری و جذب بهتر مواد توسط پارچه انجام میشود.
سود سوز آور که روی پنبه قرار میگیرد به سرعت شسته میشود.
آهار زنی نیز قبل از بافندگی روی نخ های تار انجام میشود.
تکمیل سطح پارچه
تکمیل سطح پارچه نوعی از روش تکمیل پارچه است که روی اغلب پارچه ها انجام میشود و روش های متفاوتی برای آن وجود دارد:
روش کندلینگ: این روش که در گذشته انجام میشد پارچه با فشاری که توسط غلتک ایجاد میشد غلتک کوبی میشد و حالتی شبیه به کاغذ به خود میگرفت. اما این روش با توجه به روش هایی شیمیایی امروزه منسوخ شده است.
روش استنترینگ: این روش که با دستگاه استنتر انجام میشود غالبا برای پارچه های گرد بافت مورد استفاده قرار میگیرد؛ با کمک این دستگاه پارچه ها پس از بافته شدن مرطوب و سپس خشک میشود تا ویژگی هایی مثل مقاومت در برابر دما و همچنین جلوگیری از افت عرض پارچه و ابعاد آن در هنگام شستشو در این پارچه ها تقویت میشود.
تکمیل نهایی
تکمیل نهایی اخرین مرحله ای است که منسوجات پشت سر میگذارند، در این مرحله پارچه ها بسته بندی شده و به فروش میرسند.
در تکمیل نهایی پارچه چندین عمل انجام میشود که به آن ها میپردازیم:
در این مرحله کلرینه کردن پشم انجام میشود، این عمل برای جلوگیری از خراب شدن و نمدی شدن ظاهر پارچه پشمی انجام میشود.
برای مقاوم شدن پارچه ها در برابر آتش و گسترش آتش عملیات ضد آتش کردن پارچه پشمی انجام میشود.
در این مرحله همچنین پارچه ها در مقابل نفوذ آب نیز مقاوم میشوند تا نفوذ آب به پارچه کاهش پیدا می کند.
میتوان گفت سفید گری نوری، تثبیت عرض پارچه و رفوگری نیز در مرحله تکمیل نهایی پارچه انجام میشود.
تکمیل پارچه برای جلوگیری از آبرفت:
با توجه به اینکه پارچه ها هنگام تولید تحت فشار و یا کش آمدن قرار میگیرند و هنگام شستشو در حالت آزاد و رها هستند باعث میشود که پس از شستشو پارچه دچار کاهش ابعاد شود و این مورد مشکل بزرگی در صنعت نساجی است اما برای حل این معضل روش هایی وجود دارد که میزان آبرفت کاهش یابد.
این روش ها شامل این موارد است: روش صفر_ صفر، روش آبرفت تحت فشار، روش سنفوریزینگ و …